Professionele vertalers die vertalingen verzorgen voor bedrijven, maken gebruik van allerlei hulpmiddelen. Het belangrijkste is ongetwijfeld vertaalsoftware, maar wat is dat nu juist? En waarom mag het niet over één kam worden geschoren met Google Translate en DeepL?

CAT-tools: Computer Aided Translation Tools

De Engelse vakterm zegt het eigenlijk al: vertaalsoftware ondersteunt de vertaler bij het vertalen. Bij EP Vertalingen werken we met MemoQ en SDL Trados, maar ook DéjaVu behoort tot de top. Het grote voordeel deze drie grote spelers is dat zij onderling compatibel zijn en continu geüpgraded worden.CAT-tools

Sommige grote vertaalbureaus leggen de vertalers eigen gefabriceerde vertaaltools op of werken met verouderde tools. Tools die hopeloos achterlopen op de moderne technologieën… Zo zijn ze niet compatibel met de nieuwste versies van Indesign en Quark Express en de vertaler beschikt niet over alle functionaliteiten die bovenstaande wel hebben.

Resultaat: het vertalen gaat veel trager, kost meer tijd, de vertaler kampt met concentratieproblemen omdat hij niet vertrouwd is met het aparte systeem.

Zoals gezegd worden bovenstaande drie CAT-tools continu geüpgraded, waardoor je steeds beter – productiever – wordt en je kan ook extra services aan je klanten aanbieden. Zo biedt MemoQ het voordeel om rechtstreeks WordPress-websites te vertalen (zie Primeur: voortaan vertaalt EP Vertalingen ook rechtstreeks in WordPress!) en is het compatibel met de recentste IDML-versies.

Computerondersteund vertalen

Het is en blijft de vertaler die vertaalt. De vertaalsoftware helpt hem alleen bij bepaalde stappen zoals:

  • heel snel een tijdsinschatting en prijsofferte maken (dankzij de analysefunctie),
  • de vakterminologie (dankzij de ‘termbase’) respecteren,
  • herhalingen in terugkerende teksten zoals in catalogi (dankzij de vertaalgeheugens) overnemen,
  • het werkt productiviteitsverhogend dankzij verschillende functionaliteiten zoals automatisch aanvullen van je vertaling (zoals bij smartphones), lay-out die 100% wordt overgenomen,…,
  • en nog een heleboel andere dingen die nu te ver gaan om hier dieper op in te gaan.

Maar hoe werkt dit nu concreet?

VOORBEREIDING

1. Jij levert de te vertalen tekst aan (zie hiervoor ook de blog ‘De stappen vóór een vertaling‘).

!! Denk er ook aan om te vermelden of de afbeelding, notities e.d. moeten worden vertaald bij Powerpoints en dergelijke. Voor ingescande pdf-bestanden wordt vaak een supplement aangerekend voor de omzetting naar Word. Heb je een Word-formaat, dan scheelt dat voor jou als ondernemer geld en voor de vertaler tijd.

2. Vervolgens maakt je vertaalpartner met zijn vertaalprogramma een analyse:

 

Analysevoorbeeld in Trados Studio 2014

  • Ben je een vaste klant en komt er een significante hoeveelheid tekst terug, dan krijg je hiervoor korting. Helemaal laten wegvallen in de prijsofferte doen we bij EP Vertalingen niet omdat het heel goed mogelijk is dat er toch wijzigingen indienen te gebeuren bekeken vanuit het grotere geheel van de tekst. In de blog ‘Een herwerking van een tekst: het kan goed en fout gaan’ lees je waarom.

3. Na bevestiging van de offerte gaat de vertaler aan de slag: hij importeert het tekstbestand en activeert alle mogelijke modules en functies die hij voor jouw vertaalopdracht belangrijk acht.

HET VERTAALPROCES

In het vertaalprogramma Trados Studio 2019 ziet een geïmporteerd bestand er als volgt uit:


Bovenaan links staan de suggesties uit het vertaalgeheugen van deze klant. De vertaler beslist of hij deze over kan nemen of toch moet aanpassen.

Bovenaan rechts bij Term Recognition verschijnt eventueel klantspecifieke terminologie die in die zin voorkomt.

Daaronder staat het geïmporteerde Word-bestand, hier met de bestandsnaam SUBSTITUTEN_Belgien.docx. In de linkerkolom staat de brontekst, in de rechterkolom tikt de vertaler de vertaling. Typt hij een tikfout, een verkeerd getal of een woord dat afwijkt van de door de klant aangegeven terminologie, dan wordt dit gesignaleerd.

Tip: heb je specifieke terminologie, lever die dan zeker mee met de vertaalopdracht. Een professionele vertaler weet hoe hij met zijn vertaalsoftware deze Excel-lijst kan omvormen tot een ‘termbase’.

DE QUALITY CHECK

Professionele vertaalsoftware is uitgerust met extra controlefuncties die de vertaler attenderen op slordigheidsfouten. Naast de gebruikelijke spellingscontrole gaat het om:

  • een kwaliteitscontrole: de QA Checker,
  • een lay-outcontrole: de Tag Verifier,
  • en een terminologiecontrole: de Terminology Verifier.

De QA Checker controleert, zoals de naam het al zegt, de kwaliteit van de vertaling. Dat wil zeggen: niets vergeten te vertalen, geen woorden dubbel getypt, geen fouten in getallen, tijden, data, …
.

                                                De QA-check in het vertaalprogramma Trados

Met een druk op de knop Verify kan de vertaler alle controles die hij heeft ingesteld in één beweging laten uitvoeren en krijgt hij een overzicht van waar hij - al dan niet bewust  – is afgeweken van de ingestelde controles en/of de brontekst.

REVISIE DOOR EEN TWEEDE VERTALER

Maar ondanks al deze hulpmiddelen zijn fouten niet uitgesloten. Een vertaler zit vaak heel erg vast aan de tekst en zijn vertaling en ziet zaken over het hoofd.

Onze hersenen werken immers sneller dan ons leesvermogen en vullen automatisch zaken aan.

Over dingen heen lezen is dan ook niet zo verwonderlijk, want je moet als het ware tegen dit mechanisme van zelf informatie aanvullen ingaan.

Daarom is een revisie door een ander paar ogen zo cruciaal voor de kwaliteit (voor meer info: zie mijn blog ‘Reviseren: een vak apart‘).

Helaas zijn er veel vertaalbureaus die het hier niet zo nauw mee nemen. Zelfs ISO-gecertificeerde vertaalbureaus. Mijn ervaringen hierover heb ik gebundeld in de blog: ‘Vertaalbureaus met ISO-certificaat: een meerwaarde of niet?’ Ook al is deze blog al enigszins gedateerd, mijn ervaring – ik werk nog vaak in onderaanneming voor vertaalbureaus – is niet gewijzigd.

VRAGEN VOOR, TIJDENS EN NA

Een vertaler is niet alleswetend. Soms is uit de context niet geheel duidelijk wat de auteur bedoelt. In dit geval zal een professionele vertaler contact opnemen met de klant, want:

Er is er maar één die op alle vragen een antwoord weet en dat ben jij, de klant.

Vragen zijn dan ook onvermijdbaar, zowel vóór (wil je de u- of de jij-vorm, voor wie is de tekst bedoeld) als tijdens (klopt het wat ik denk?) als na (ben je tevreden van de vertaling of heb je nog zaken aangepast waar we in de toekomst rekening moeten mee houden?).

Grote vertaalbureaus versus freelancevertalers en kleine vertaalbureaus

Grote vertaalbureaus, dat wil zeggen waar er een groot personeelsbestand en -verloop is en waar de baas niet actief meedraait als vertaler/revisor, kennen weliswaar het bestaan van CAT-tools en meestal werken ze ook wel met een van de drie bovengenoemde, maar het personeel heeft in 90% van de gevallen geen praktische ervaring met de software: de projectmanagers weten misschien wel hoe ze een analyse moeten maken en een bestand moeten voorbereiden voor de vertaler, maar daarmee is de kous af. Wát ze exact hebben voorbereid en de beperkingen van de gebruikte CAT-tool, gaan vaak hun petje te boven.

Kleine vertaalbureaus zoals EP Vertalingen en de freelancevertalers daarentegen werken dagelijks met hun CAT-tool. Wij kennen de slagen van de zweepMet andere woorden: als je ons een handleiding in pdf-formaat voorlegt, dan weten wij welke extra tools wij moeten aanwenden om de lay-out te behouden en toch het document niet te veel te verzwaren.

Conclusie:

Een goede vertaalpartner is iemand met technische vaardigheden. Hij weet niet alleen veel over zijn specialisaties, maar springt ook moeiteloos om met de werkinstrumenten die er bestaan.  

Heb je een tekst die moet vertaald worden naar het Frans, Engels, Duits of Nederlands? Stuur hem per mail naar ons en wij doen de rest! Mail ons: info@ep-vertalingen.be

Wil je meer weten over waarom EP Vertalingen niet aan machinevertalingen doet, lees dan:

Lees zeker ook:

Web Analytics